Kamfanin Dillancin Labaran Hauza ya rawaito cewa, Ayatullahil Uzma Subhani ya bayyana hakan ne a darasin tarbiyya da ɗabi’a (Darasin Akhlaƙ) da ya gabatar a daren Laraba, 13 ga watan Aban 1405 (04 ga Nuwamba, 2026), a Masallacin Cibiyar Imam Sadiƙ (A.S) da ke yankin Pardisan, birnin Qum, inda ya yi sharhin addu’ar Makarimul Akhlaƙ ta Imam Zainul Abidin (A.S).
Addu’a wani ɓangare ne na rayuwar ɗan Adam
A farkon darasin, Ayatullah Subhani ya bayyana cewa ɗan Adam yana buƙatar Allah a kowane lokaci, domin shi mai buƙata ne, yayin da Allah Shi ne Mawadaci wanda ba Ya buƙatar kowa.
Ya kafa hujja da faɗin Allah Maɗaukaki:
يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ
Ma’ana: "Ya ku mutane! Ku ne masu buƙatar Allah, Allah kuwa Shi ne Mawadaci, Abin godewa."
Ya ce, tunda mutum kullum yana cikin buƙata, dole ne ya miƙa buƙatunsa ga Allah domin Ya biya masa su. Saboda haka, addu’a wani ɓangare ne na ainihin rayuwar ɗan Adam.
Idan Allah Ya ƙaddara abu, to me ya sa za mu yi addu’a?
Ayatullah Subhani ya yi bayanin cewa wasu mutane suna tambayar dalilin yin addu’a alhali Allah Ya riga Ya ƙaddara abin da zai faru. Suna ganin idan Allah Ya ƙaddara mutum zai samu wani abu, to zai same shi ko da bai yi addu’a ba.
A amsarsa, ya ce ba lallai ne duk abin da aka ƙaddara ya kasance ba tare da wani sharaɗi ba. Wani lokaci Allah Yana ƙaddara faruwar wani abu ne bisa sharaɗin cewa bawa zai yi addu’a.
Saboda haka, idan bawa ya yi addu’a, Allah zai ba shi abin da ya roƙa bisa wannan ƙaddara. Amma idan bai yi addu’ar ba, wannan buƙatar ba za ta tabbata a gare shi ba ta wannan hanya.
Ya taƙaita bayaninsa da cewa, dalilai biyu ne suke nuna muhimmancin addu’a:
* Mutum a kodayaushe yana cikin buƙatar Allah, saboda haka dole ne ya riƙa addu’a.
* Wasu ƙaddarorin Allah suna kasancewa ne bisa sharadin addu’ar bawa, don haka addu’a tana daga cikin dalilan samun abin da mutum yake nema.
Sahifatus Sajjadiyya babbar makarantar ilimi ce
Ayatullah Subhani ya bayyana cewa Sahifatus Sajjadiyya ba littafin addu’a kawai ba ne, a’a, babbar makaranta ce da ta ƙunshi koyarwar addini a fannoni daban-daban.
Ya ce Imam Zainul Abidin (A.S) ya tattara koyarwar Musulunci kan aƙida, ɗabi’a, ayyukan ibada, zamantakewa da siyasa a cikin addu’o’in wannan littafi, musamman a lokacin tsananin danniya da mulkin Banu Umayya.
Ya ba da labarin cewa, kimanin shekaru 60 zuwa 70 da suka gabata, Ayatullahil Uzma Mar’ashi Najafi ya aika da wani kwafin Sahifatus Sajjadiyya ga fitaccen malamin tafsirin Alƙur’ani na ƙasar Masar, Sheikh Tantawi Jawhari.
Bayan karanta littafin, malamin ya rubuta wasiƙa yana bayyana cewa yana jin asara da nadama saboda bai samu damar sanin wannan babbar taskar ilimi ba tun da wuri.
Ayatullah Subhani ya ce Imam Zainul Abidin (A.S) ya yi amfani da addu’a wajen isar da muhimman koyarwar Musulunci domin kauce wa zaluncin mahukuntan zalunci na lokacin.
Dalilin fara addu’a da salati ga Annabi (S.A.W.W)
A yayin sharhin addu’ar Makarimul Akhlaƙ, ya bayyana cewa Imam Zainul Abidin (A.S) ya fara addu’ar da salati ga Annabi Muhammad (S.A.W.W) da Iyalan gidansa.
Ya ce akwai ruwaya daga Imam Ali (A.S) da ke koyar da cewa idan mutum yana son roƙon Allah wani abu, ya kamata ya fara da salati ga Annabi da Ahlul Baitinsa.
Ya bayyana cewa Allah Mai karamci ne, kuma ba zai karɓi addu’a ɗaya sannan Ya ƙi karɓar wata ba, alhali Ya karɓi salatin da mutum ya fara yi.
Imam Sajjad ya roƙi Allah Ya kai imaninsa ga mafi girman matsayi
Ayatullah Subhani ya yi bayanin kalaman Imam Zainul Abidin (A.S) da ke cewa:
وَبَلِّغْ بِإِيمَانِي أَكْمَلَ الْإِيمَانِ
Ma’ana: "Ya Allah! Ka kai imanina ga mafi cikar imani."
Ya bayyana cewa wannan addu’a tana da ma’anoni biyu. Na farko, ko da yake Annabawa da Waliyyai suna da cikakken imani, akwai matakai daban-daban na kamalar imani da mutum zai iya kaiwa ta hanyar ibada da roƙon Allah.
Na biyu, Imam Sajjad (A.S) yana koyar da mu yadda za mu roƙi Allah Ya kai imanimmu ga mafi girman matsayi.
Ya kuma bayyana cewa imani yana da matakai, kuma bai wadatar mutum kawai ya furta cewa ya yi imani da Allah, Annabi da ranar Lahira ba, dole ne ayyukansa su tabbatar da wannan imani.
Ya kawo misalin mutumin da yake cewa yana tsoron Allah, amma yana cin riba. Ya ce irin wannan hali yana nuna cewa ayyukan mutum ba su dace da iƙirarin imaninsa ba.
Ya nakalto hadisin da ke cewa:
الْإِيمَانُ مَا وَقَرَ فِي الْقَلْبِ وَصَدَّقَهُ الْعَمَلُ
Ma’ana: "Imani shi ne abin da ya zauna a cikin zuciya, kuma ayyuka suka tabbatar da shi."
Matakai uku na imani da yaƙini
Ayatullah Subhani ya bayyana cewa imani da yaƙini suna da matakai daban-daban. Ya yi amfani da misalin wuta domin sauƙaƙa fahimtar wannan batu.
* Mataki na farko: Mutum ya ji labarin cewa akwai wuta, ya kuma yarda da hakan.
* Mataki na biyu: Ya ga wutar da idonsa, don haka yaƙininsa ya ƙaru.
* Mataki na uku: Ya ji zafin wutar da kansa, wanda hakan ya sa ya fahimci hakikanin abin da ake nufi da ita.
Ya ce irin wannan misali ne za a yi amfani da shi wajen fahimtar matakan imani da yaƙini. Mutum zai iya fara da gaskatawa, sannan ya kai ga ganin hakikanin abin da ya yi imani da shi ta hanyar samun yaƙini mai zurfi.
Ya danganta wannan da wata addu’ar Imam Sajjad (A.S):
وَاجْعَلْ يَقِينِي أَفْضَلَ الْيَقِينِ
Ma’ana: "Ya Allah! Ka sanya yaƙinina ya zama mafi girman (falalar) yaƙini."
Yaƙini shi ne fahimtar gaskiya ba tare da shakku ba
Ya ce mafi girman yaƙini shi ne mutum ya kai matsayin da yake fahimtar haƙiƙanin al’amura kamar yana ganinsu da idonsa.
Ya kawo faɗin Imam Ali (A.S):
لَوْ كُشِفَ الْغِطَاءُ مَا ازْدَدْتُ يَقِينًا
Ma’ana: "Da za a cire labulen da ke rufe gaskiya, ba abin da zai ƙara wa yaƙinina."
Ya bayyana cewa wannan yana nuna girman matsayin yaƙinin Imam Ali (A.S), wanda ya kai matakin da ko da an bayyana masa abubuwan da ba a gani a yanzu, ba za su ƙara masa yaƙini ba.
A karanta Alƙur’ani cikin natsuwa tare da fahimtar ma’anarsa
Ayatullah Subhani ya jaddada muhimmancin karanta Alƙur’ani cikin natsuwa da lura da ma’anoninsa, yana mai cewa karatu kawai ba tare da fahimtar abin da ake karantawa ba ba zai wadatar wajen gina mutum ba.
Ya ba da shawarar cewa mutane su riƙa karanta Suratut Takathur a cikin sallolinsu, tare da yin tunani a kan ma’anoninta.
Ya kawo ayoyin:
أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ حَتَّىٰ زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ
Da kuma:
كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَيْنَ الْيَقِينِ
Ya bayyana cewa waɗannan ayoyi suna tunatar da mutum cewa yawan tara dukiyar duniya na iya shagaltar da shi daga tunawa da Lahira, har ya mutu kafin ya fahimci hakikanin abin da yake jiransa.
Imani da Lahira yana taimaka wa mutum kauce wa zunubi
A ƙarshe, Ayatullah Subhani ya jaddada muhimmancin samun cikakken imani da ranar Lahira, yana mai cewa idan mutum ya yi imani da Lahira da gaske, hakan zai taimaka masa wajen nisantar aikata zunubai.
Ya kawo wani labari daga Ayatullah Mustafa Khunsari, inda aka tambaye shi ra’ayinsa game da marigayi Ayatullah Burujerdi, sai ya amsa da cewa: “Marigayi Burujerdi ya kasance mai imani da Lahira.”
Ayatullah Subhani ya ce wannan magana tana da babbar ma’ana, domin mutum mai cikakken imani da ranar Lahira zai kasance mai taka-tsantsan wajen ayyukansa, yana ƙoƙarin kauce wa zunubi.
Ya kammala da addu’ar cewa Allah Ya ba mu cikakken imani, Ya sanya ayyukanmu su dace da imanimmu, Ya kuma kai mu ga mafi girman matakin yaƙini kamar yadda Imam Zainul Abidin (A.S) ya roƙa a cikin Sahifatus Sajjadiyya.
Ra'ayinka