A cewar rahoton Kamfanin Dillancin Labaran Hauza, saboda bikin Ranar ’Yan Jarida, an sake nazarin wasu daga cikin bayanan Shahidin Jagora, Shugaban Shahidan Jamhuriyar Musulunci ta Iran, game da muhimmancin kafar yaɗa labarai da ɗan jarida, wanda aka gabatar da shi ga masu karatu kamar haka:
Matsayin jaridu wajen ƙara wayar da kan jama’a a siyasance da yaƙi da makirce-makirce
Masu gudanar da harkokin jaridu ya kamata su kasance masu ƙarin sani, hangen nesa, iya fahimta da zurfin tunani kan dukkan al’amuran rayuwa da sauye-sauyen zamantakewa idan aka kwatanta da sauran mutane. Saboda haka, wajibi ne su ba wa al’umma da jama’ar ƙasa bayanan da suka dace.
Ƙara ƙarfin fahimtar jama’a da nazarin siyasa, da sanin irin ra’ayoyi da manufofin siyasa, wajibi ne domin tunkarar makirce-makirce da dabarun kafafen yaɗa labarai.
A duniyar yau, ya kamata ƙungiyar ’yan jarida ta yi aiki wajen wayar da kan jama’a a fannin siyasa, da yaɗa ruhin kishin siyasa da kuma ƙarfafa mutane su kula da harkokin siyasa. Domin a cikin al’ummar da ta fahimci siyasa, raunin jama’a ga barazana yana raguwa.
Ƙara ƙarfin fahimtar siyasa, nazari da sanin igiyoyin ruwa, ra’ayoyi da manufofin siyasa a tsakanin jama’a, yana daga cikin abubuwan da ake buƙata domin yaƙi da makirce-makirce da dabarun manyan kafafen yaɗa labarai. Don haka, jaridu dole ne su gudanar da ayyukansu yadda ya kamata.
A cikin al’ummar kafafen yaɗa labarai, duk wani mai wannan aiki da bai gudanar da muhimman ayyukan da ba za a iya raba su da aikin jarida ba, ya aikata rashin adalci da kuma laifin aikin jarida.
Jaridu na nufin lafiyayyun jaridu; ba lallai ba ne jaridun da suke goyon bayan gwamnati ba. Jaridun da suke tafiya a tafarkin gaskiya, ba tare da ƙiyayya ko mugun nufi ba. Irin waɗannan jaridu, ko a wane fanni suke rubutu—siyasa, al’adu, tattalin arziki, harkokin ƙasashen waje ko na cikin gida—duk abin da suke yi, suna tafiya ne don amfanin tsarin. Me ya sa? Saboda suna ƙara wa jama’a sani. Wannan shi ne matsayin jaridu a Jamhuriyar Musulunci. (13/02/1996)
’Yancin jaridu ya kamata ya kasance cikin hidimar aikin kafar yaɗa labarai da kare lafiyar al’umma
Abin da a yau ake ɗauka a matsayin ainihin aikin jarida, tare da kalmar ’yanci, ya zama abin da ake yawan tattaunawa a kai. Ma’anar ita ce: aikin jarida wata manufa ce da take buƙatar hanyar da za a bi domin isa gare ta, kuma wannan hanya ita ce ’yanci.
’Yancin jaridu ya kamata ya zama hanyar tabbatar da aikin jarida; ba wai aikin jarida ya zama wanda za a sadaukar saboda ’yanci marar iyaka da rashin tsari ba! Wannan shi ne abin da masu tsara manufofi da masu gudanar da harkokin Yammacin duniya da waɗanda suka yi tasiri da tunanin Yamma, har ma a bayan iyakokinsu, suke ƙoƙarin tabbatarwa a yau. (09/05/1997)
Mu sanya yanayin al’umma ya zama yanayin ’yan’uwa, tausayi da kyakkyawan zato. Ni sam ban yarda mu mayar da yanayin al’umma ya zama na mummunan zato da rashin yarda da juna ba.
Dole ne mu kawar da waɗannan halaye daga kanmu. Abin takaici, ya zama ruwan dare cewa jaridu, kafafen yaɗa labarai da sauran hanyoyin sadarwa, waɗanda suke ƙara yaduwa, faɗaɗa da rikitarwa a kullum, sun ɗauki hanyar zargin juna. Wannan ba abu ne mai kyau ba; wannan ba abu ne mai kyau ba. Yana bakanta zukatanmu, yana sanya yanayin rayuwarmu cikin duhu.
Babu wata matsala idan mai laifi ya fuskanci sakamakon laifinsa, amma bai kamata yanayin al’umma ya zama na yaɗa laifi ba. Zargin mutane, jingina musu jita-jita da zato—a nan ma zan faɗi cewa: idan a kotu, wadda ake watsawa a talabijin, aka ji wani wanda ake tuhuma yana faɗin wani abu game da wani mutum, wannan a Shari’a ba hujja ba ne. Amma abin da wanda ake tuhuma ya faɗa game da kansa a kotu, wannan hujja ce. (20/09/2009)
Idan hankalinku ya tafi, kuka yi sakaci, kuka rasa nutsuwa, kuka shagaltu da wani abu, kuka kasa hasashen abin da abokin gaba yake shirin yi, tabbas za ku fuskanci hari. Abokin gaba ba ya barci; yana cikin shiri: “Lallai abokin yaƙi ba ya barci, kuma idan mutum ya yi barci, abokin gabansa ba ya barci saboda shi.”
Idan hankalinku ya tafi ko kuka yi sakaci da matsayinku, wannan ba yana nufin abokin gabanku ma ya yi sakaci ba. Yana iya kasancewa cikin shiri ya kai hari. Don haka dole ne a kasance cikin shiri.
Dalilin da ya sa muke yawan nasiha da jaddadawa ga jami’ai da jama’a cewa kada su shagaltu da ƙananan al’amura shi ne saboda wannan.
Haka kuma, dalilin da ya sa muke yawan ba jaridu, kafafen yaɗa labarai, jaridun yanar gizo da shafukan intanet na yau umarnin su guji shigar da kalamai da bayanan ƙarya da za su shagaltar da tunanin jama’a, shi ne saboda wannan.
Yaƙi da yaɗa jita-jita da zargi, wajibi ne domin kiyaye amincewar jama’a ga jami’ai
Wasu mutane, ko daga cikin ’yan jarida ko wasu mutane daban, ba sa karɓar nasiha. Ba sa neman shawara daga gare mu. Ba a san wanda yake tsara manufofin wasu daga cikin waɗannan hukumomi, jaridu da kafafen yaɗa labarai ba. Abin da suke samu shi ne ƙirƙirar rarrabuwar kai.
Amma waɗanda suke son maslahar ƙasa kuma suke son gaskiya ta yi rinjaye, shawarata gare su ita ce su kawar da waɗannan ƙananun saɓani marasa tushe.
Ƙirƙirar jita-jita da yaɗa jita-jita ba daidai ba ne. Mutum yana gani a sarari ana zargin jami’an ƙasa, waɗanda suke ɗauke da nauyin tafiyar da ƙasa, ana ƙirƙirar jita-jita a kansu. Babu bambanci ko shugaban ƙasa ne, ko shugaban majalisa, ko shugaban Majalisar Tantance Maslahar Tsari, ko shugaban ɓangaren shari’a; waɗannan jami’an ƙasa ne. (09/01/2013)
Jami’an ƙasa mutane ne waɗanda aka ba amanar gudanar da wani aiki. Jama’a ya kamata su amince da su kuma su yi musu kyakkyawan zato. Bai kamata a yaɗa jita-jita ba. Abokin gaba yana son hakan; yana son ya yaɗa jita-jita domin ya sanya zukatan mutane su daina yarda da juna da kuma jami’an ƙasa.
Akwai mutane da suke jagorantar waɗannan abubuwa. Me ya sa mutum zai zarge su? Me ya sa zai yi gulmar su? Akwai kalamansu bayyanannu da yawa; a faɗi abin da suka faɗa a fili, a yi bayani a kansa, za a fahimci al’amari.
Tabbas suka mai ma’ana da faɗin magana madaidaiciya abu ne da ake iya yi. A yau akwai wani tafarki na gaskiya da adalci a cikin al’ummarmu, sannan akwai tafarkai marasa inganci waɗanda suke son lalata al’umma da karkatar da juyin juya hali ta hanyoyi daban-daban. Babu shakka game da hakan. (25/11/2009)
Guje wa tozarta mutuncin masu laifi da waɗanda ake tuhuma, da kuma kare martabar iyalansu
Ko da mun ɗauka cewa wani mutum ya aikata laifi, kuma an tabbatar da laifin a kotun da ta dace, sannan aka yanke masa hukunci, misali aka kai shi gidan yari, me ya sa dole ne mu wallafa sunansa a jaridu har ɗan wannan mutumin da yake zuwa makaranta ya ji kunyar komawa makaranta?
Me ya sa ba za a bar shi ya kammala zaman gidan yarinsa ba, sannan ya fito ya ci gaba da rayuwarsa da ta iyalinsa kamar yadda aka saba? Ya aikata laifi, an hukunta shi, an gama. Shin dole ne a wulakanta shi?
Wannan abu ne mai matuƙar muhimmanci. Kuma waɗanda wannan magana ta shafa ba wai ɓangaren shari’a kaɗai ba ne; jami’an wannan ɓangare, waɗanda ba na cikinsa ba, da kuma kafafen yaɗa labarai duk abin ya shafe su.
Ba a kuma so a raina ko a yi wa ayyukan ɓangaren shari’a mummunar fahimta; duk abin da ɓangaren shari’a ya yi, a ce akwai wani abu a ɓoye ko wata muguwar manufa. Babu wanda ya kamata ya yi haka ko ya yi irin wannan magana.
Haka kuma, kada a ɗauki mutumin da aka zarge shi da wani abu kawai, a fito da wannan zargi fili, a watsa shi a cikin tunanin jama’a. Wace fa’ida ce jama’a za su samu daga sanin cewa wane ana zarginsa da wani mummunan aiki? Ya kamata a kula da waɗannan abubuwa. (27/06/2011)
Buɗaɗɗiyar zuciya wajen karɓar suka da bambance suka mai gina al’umma da yaƙin neman barna na kafafen yaɗa labarai
Ku kasance masu buɗaɗɗiyar zuciya, fuska da kunne wajen sauraron suka. Ba za ku yi asara ba idan aka soke ku.
Amma sukar da ake yi ba iri ɗaya ba ce. Wasu ba da nufin gyara suke yi ba, sai dai da nufin barna. Muna ganin hakan a cikin wasu kafafen yaɗa labaranmu da kuma waɗanda suke bayansu. Akwai gidajen rediyo da talabijin da dama na ƙasashen waje, da kafafen yaɗa labarai na duniya, waɗanda aka tanadar domin irin waɗannan maganganu da tunane-tunane waɗanda manufarsu ita ce ɓarna, ba gyara ba.
Abin da suke watsawa yana haɗa gaskiya da ƙarya da abin da bai faru ba. Wani lokaci suna ƙara girman ƙaramin abu, wani lokaci kuma su gabatar da abin da bai faru ba a matsayin tabbatacciyar gaskiya. Wannan kuwa ɓarna ce.
Amma a gefen wannan akwai suka ma; suka mai nufin gyara da kyakkyawar niyya. Wani lokaci daga abokanka take, wani lokaci ma daga mutanen da ba abokanka ba ne kuma ba sa goyon bayanka. Wani lokaci mutum yana samun suka ko kushe daga wanda ba masoyinsa ba ne, amma kuma ba a tabbatar da cewa maƙiyinsa ba ne. Wannan suka ce; kuma dole ne a saurare ta.
Wataƙila a cikin irin wannan suka akwai magana wadda za ta amfane mu. Saboda haka, ya kamata a fuskanci suka da buɗaɗɗiyar zuciya. (07/09/2009)
Suka cikin adalci da kuma bisa ƙa’ida, ita ce aikin kafafen yaɗa labarai wajen kare ginshiƙan tsari
Kada mu kasance marasa adalci yayin sukar wani mutum ko wata hukuma. Dole ne mu kasance masu adalci, mu yi aiki cikin adalci kuma mu yi magana cikin adalci.
Idan kana ƙin wani mutum, hakan bai kamata ya sa ka zalunce shi ko ka yi masa rashin adalci ba, ko da kuwa maƙiyinka ne. Abin da nake damuwa da shi ba suka ba ne. Wani yana suka, wani kuma ya ba da amsa. Abin da nake damuwa da shi shi ne yaɗuwar ɗabi’ar rashin adalci a cikin al’umma.
Ba mu ɗaukar suka a matsayin adawa ko ƙiyayya ko kaɗan. Amma suka dole ne ta kasance cikin tsarin ƙa’idoji. Idan haka ta kasance, ba adawa ce mai cutarwa ba.
Tsarin ƙa’idojin shi ne ƙa’idojin juyin juya halin Musulunci. Kuma ƙa’idojin juyin juya hali ba abin da ake tsara shi bisa son rai ba ne.
Saboda haka, akwai babban nauyi a kan ma'abota kafafen yaɗa labarai, musamman ’yan jarida, kuma hakan ya sanya su a matsayin na gaba-gaba wajen kare ginshiƙan tsarin da kuma iyakokin al’adu. (29/05/2013)
Ra'ayinka