A cewar wakilin Kamfanin Dillancin Labaran Hauza, Ayatullah Alireza A’arafi, Shugaban Makarantun Ilimin Addinin Musulunci (Hauza) na Iran, ya bayyana hakan ne a yammacin ranar Litinin, 3 ga watan Ordibehesht (22 ga Afrilu, 2024), yayin taro na uku na ba da labaran abubuwan da suka faru a baya, wanda aka shirya wa ma’aikatan Cibiyar Gudanar da Makarantun Hauza da suka yi gwagwarmaya. An gudanar da taron ne a Makarantar Imam Kazim (AS) da ke birnin Qum.
Ayatullah A’arafi ya yaba da matakin jarumtaka da hikima da dakarun Musulunci suka ɗauka a farmakin “Wa’adus Sadiƙ”, inda ya bayyana wannan mataki a matsayin wani farmaki na musamman kuma mafi bin ƙa’idojin ɗabi’a a tarihin yaƙe-yaƙen duniya.
Tarihin Juyin Juya Halin Musulunci
Shugaban Makarantun Hauza ya bayyana cewa shi ƙaramin soja ne daga cikin sojojin wannan tsari da Juyin Juya Halin Musulunci, tun kafin nasarar juyin juya halin har zuwa lokacin yaƙin da aka ɗora wa Iran. Ya ce ya halarci taron ne bisa nauyin da ke kansa na hidima.
Daga nan sai ya yi tsokaci kan tarihin Juyin Juya Halin Musulunci, inda ya bayyana cewa wannan juyin juya hali wani lamari ne na musamman, wanda Imam Khumaini (RA) ya kafa, kuma ya jagoranta cikin jarumtaka da juriya.
Ya ce tun daga shekarar 1342 zuwa yau, bishiyar Juyin Juya Halin Musulunci ta bi matakai da sauye-sauye daban-daban. Ya bayyana cewa waɗannan matakai suna ƙara nauyin da ke kan Hauza da malaman addini wajen gudanar da aikinsu.
Ya ƙara da cewa tushen Juyin Juya Halin Musulunci ya samo asali ne tun farkon Musulunci, a lokacin Ashura, zamanin Imam Hussain (AS), zamanin ƙaramin ɓoyuwar Imam Mahdi (AF) da kuma zamanin malamai.
Sai dai ya bayyana ɓullar Imam Khumaini a Qum a matsayin wani sabon mataki na musamman a tarihin Musulunci da makarantun ilimin addinin Musulunci. Ya ce duk da cewa tarihi ya ga wasu manyan abubuwa na musamman, kamar yunƙurin Khwaja Nasiruddin a zamanin Mongolawa, tarihin Juyin Juya Halin Musulunci ya bambanta ƙwarai da sauran tarihin ƙungiyoyin gwagwarmayar Musulunci.
Memba na Majalisar Kwararru ta Jagoranci ya ce Imam Khumaini (RA) ya kasance wani babban sauyi a tarihi. Ya bayyana cewa ƙwarin gwiwar da Imam ya dasa a zukatan mutane, ɗaliban da ya tarbiyyantar, da kuma tunani da tsarin magana da aka gina a cikin shekaru biyun farko na gwagwarmaya, wato 1342 da 1343, duk sun kasance wani sabon mataki na fara wannan gwagwarmaya.
Ya ce mutanen da suka shiga wannan fage a wancan lokaci sun cancanci yabo, domin sun karya duhun zalunci tare da kafa tubalin gwagwarmayar Musulunci. Bayan wannan mataki kuma, Imam Khumaini ya shafe shekaru 14 a zaman bauta, tare da fuskantar ɗaurin kurkuku na tsawon lokaci da matsin lamba mai tsanani.
Abubuwan da ya tuna daga zamanin gwagwarmayar Imam Khumaini
Ayatullah A’arafi ya ce a karon farko da ya shiga Makarantar Faiziyya a shekarar 1350, ya ga yadda jami’an SAVAK da gwamnatin Pahlavi suke cin zarafin ɗaliban da ke zaune a ɗakunan makarantar.
Ya ce ɗalibai kan taru suna rera taken zanga-zanga, kuma kusan kowane mako jami’an SAVAK kan yi arangama da matasan ɗaliban Hauza a Faiziyya.
Ya bayyana cewa shekarar 1354 ta kasance shekara mai muhimmanci, domin an gudanar da wani babban yunƙuri a Faiziyya wanda daga baya ya bazu zuwa tituna.
Memba na Majalisar Ƙolin Al’adu ta Juyin Juya Halin Musulunci ya ce Makarantar Faiziyya, wadda ta kasance cibiyar zanga-zangar adawa da Shah, ta kasance a rufe tsawon shekaru biyu cikakku.
Ya ƙara da cewa a daren Idin Ƙaramar Sallah na shekarar 1354 aka kama shi. Da farko aka kai shi ofishin SAVAK da ke titin da ake kira Tashar Yanzu, daga nan kuma aka kai shi ofishin ’yan sanda na Qum da ke titin Bajak, inda aka yi masa azaba tare da yi masa tambayoyi. Bayan wasu kwanaki ne aka sake shi ta hanyar shiga tsakani na Ayatullah Ha’iri.
Ayatullah A’arafi ya bayyana cewa a kowace rana akwai yiwuwar kama mutum da azabtar da shi. Duk da haka, matasan ɗaliban Hauza na wancan lokaci suna cike da ƙaunar Imam Khumaini (RA). Ya ce kalmar ƙauna kaɗai ba ta isa ta bayyana irin ƙauna da sadaukarwar da suke yi wa Imam ba, domin Sayyid Ruhullah ya mallaki zukatansu, kuma suna shirye su sadaukar da rayukansu saboda manufofinsa.
Tasirin littafin “Jihadul Akbar” da zamanin gwagwarmaya
A wani ɓangare na jawabinsa, memba na Majalisar Kwararru ta Jagoranci ya yi tsokaci kan ɗan littafin Jihadul Akbar na Imam Khumaini (RA). Ya ce wannan ɗan littafi ya kasance babban abin damuwa ga gwamnatin Shah.
Ya kuma bayyana cewa zaman makokin Ashura da ake gudanarwa a Qum a wancan lokaci sun kasance na musamman, masu ƙwarin gwiwa da tasiri. Ya ce a wasu lokuta al’amura kan fita daga ikon jami’an SAVAK da ’yan sanda na wancan lokaci, saboda irin tasirin waƙoƙin makoki da jawabai masu ƙarfafa gwiwa da ake gabatarwa.
Ya ce yana fatan da a ce an adana bidiyoyin waɗannan abubuwa na wancan zamani domin tunawa da su.
Shugaban Makarantun Ilimin Addinin Musulunci ya kuma yi magana kan yadda malaman Hauza suka gudanar da wa’azi a lokacin juyin juya hali. Ya ce ɗimbin ɗaliban Hauza sun yi amfani da lokutan wa’azi wajen yaɗa tunani da manufofin Imam Khumaini a sassa daban-daban na ƙasar, tare da samar da yanayin da ya taimaka wajen nasarar juyin juya hali da wayar da kan al’umma.
Ya yi kira da a riƙa sauraron jawabin arba’in ɗin rasuwar Hajj Agha Mustafa akai-akai, inda ya bayyana cewa yana ganin wannan jawabi na daga cikin abubuwan da suka kunna wutar fara juyin juya hali, domin jawabi ne mai cike da tarbiyya da akhlaƙ.
Haka kuma, ya yi nuni da jawabin Imam Khumaini da ya gabatar a Makarantar Faiziyya, wanda ya ce ya girgiza duniya tare da sauya abubuwa da dama.
A ƙarshe, Shugaban Makarantun Ilimin Addinin Musulunci ya bayyana cewa Imam Khumaini (RA) ya kasance yana kallon Juyin Juya Halin Musulunci a matsayin juyin juya hali na al’umma. Ya ce babu wanda yake tunanin cewa juyin juya halin zai yi nasara, amma Imam Khumaini, ta hanyar goyon bayan al’umma da dogaro ga Allah, ya kifar da tsarin zalunci.
Ra'ayinka