A cewar Kamfanin Dillancin Labaran Hauza, Imam Shahid ya yi amfani da tarihin Musaddeƙ da abubuwan da suka biyo bayan juyin mulkin a matsayin darasi, yana mai cewa ƙwarewar tarihi ya kamata ta zama abin lura ga waɗanda suke yanke shawarar siyasar ƙasa.
Musaddeƙ da kuskuren dogaro da Amurka
Imam Shahid ya bayyana cewa wasu mutane suna ganin za a iya rage ƙiyayyar Amurka ta hanyar kusantar ta ko yin sulhu da ita. Sai dai ya kawo misalin Dr. Musaddeƙ, wanda, a cewarsa, ya nemi taimakon Amurka domin fuskantar Turawan Ingila.
Ya ce Musaddeƙ ya gana da Amurkawa, ya tattauna da su kuma ya dogara da su, amma daga ƙarshe juyin mulkin 19 ga Agusta, 1953 ya kifar da gwamnatinsa.
Ya ƙara da cewa, a fahimtarsa, Amurka ba ta son kawai gwamnatin da ba ta da ra'ayinta; tana son wanda zai kasance mai cikakken biyayya gare ta. Ya kawo Mohammad Reza Pahlavi a matsayin misalin irin tsarin mulkin da Amurka ta fi so. (Jawabin ganawa da ɗalibai da ɗaliban jami’a, 2 ga Nuwamba, 2017.)
“Waɗanda suke karkata zuwa Yamma sun yi watsi da darussan tarihi”
Imam Shahid ya soki waɗanda suke ganin cewa ci gaban ƙasa yana buƙatar dogaro da ƙasashen Yamma, yana mai cewa ya kamata a yi amfani da darussan da tarihi ya bayar.
A cewarsa, Turawan Yamma sun taka rawa wajen kawo Reza Khan kan mulki, sannan daga baya suka taimaka wajen kafa Muhammad Reza Shah. Ya kuma yi nuni da cewa an kifar da gwamnatin Musaddeƙ a juyin mulkin 19 ga Agusta, 1953.
Ya ce: “Waɗannan mutanen da a yau suke goyon bayan karkata zuwa Yammacin duniya, a ganina sun rasa hankalinsu, ba sa yin tunani yadda ya kamata.”
Ya jaddada cewa darussan tarihi ya kamata su taimaka wajen tantance manufofin da suka shafi makomar ƙasa. (Jawabin ganawa da wasu ɗalibai, 2 ga Yuli, 2016.)
Dogaro da Amurka da kuma sakamakonsa
A wani jawabinsa, Imam Shahid ya bayyana cewa yin shawarwari da Amurka ba lallai ne ya magance matsalolin Iran ba. Ya yi nuni da tarihin Musaddeƙ, yana mai cewa dogaro da Amurka ya kasance ɗaya daga cikin darussan da ya kamata a yi la’akari da su.
Ya kuma ambaci abubuwan da suka faru bayan juyin mulkin, ciki har da mulkin Pahlavi da kafa SAVAK, tare da tsananta wa masu adawa da gwamnati.
Ya ce tarihin 19 ga Agusta, 1953 ya kamata ya kasance darasi ga duk wanda yake tunanin cewa dogaro da wata ƙasa mai ƙarfi zai tabbatar da muradun ƙasarsa. (Jawabin ganawa da kwamandoji da wasu ma’aikatan Rundunar Sojin Sama ta Jamhuriyar Musulunci ta Iran, 7 ga Fabrairu, 2013.)
“Matsalar Amurka ba wai Jamhuriyar Musulunci kaɗai ba ce, har da ’yancin kan Iran”
Imam Shahid ya ƙara bayyana cewa, a fahimtarsa, rashin jituwar Amurka da Iran ba ta takaita ga batun makamashin nukiliya ko haƙƙin ɗan Adam ba. Ya ce abin da yake ganin ya fi muhimmanci shi ne batun ’yancin kan ƙasar Iran.
A cewarsa, ko da za a ɗauka cewa wani tsarin siyasa daban da Jamhuriyar Musulunci ne yake mulki a Iran, muddin wannan tsarin yana son kasancewa mai cin gashin kansa wajen yanke shawara, zai iya fuskantar adawa daga Amurka.
Ya yi amfani da tarihin gwagwarmayar ƙasa a zamanin Musaddeƙ a matsayin misali, yana mai cewa Musaddeƙ yana da kyakkyawan zato ga Amurka, amma abin da ya faru daga baya ya nuna masa cewa Amurka ba ta goyon bayan ’yancin kan Iran.
Ya ce wanda ya jagoranci juyin mulkin da aka yi wa Musaddeƙ Ba’amurke ne, kuma ya yi nuni da rawar da CIA ta Amurka ta taka.
A ƙarshe, ya jaddada cewa darasin tarihin Musaddeƙ shi ne cewa ’yancin kan ƙasa da dogaro da ƙasashen waje ba abu ne mai sauƙin haɗawa ba, kuma ya kamata al’umma ta yi nazari kan abubuwan da suka faru a baya kafin yanke hukunci kan makomar ƙasarta. (Ganawa da jami’an tsarin, 12 ga Yuni, 2017.)
Lura: An san juyin mulkin da sunan 28 ga Mordad 1332 a kalandar Iran, wanda ya yi daidai da 19 ga Agusta, 1953.
Ra'ayinka